AI! (DEEL TWEE)
december 2025
Een jaar geleden heb ik ook al iets over het onderwerp AI geplaatst. En de 'vooruitgang' lijkt niet te stuiten, dus ik meld me weer eens.
Ok, ik had me voorgenomen om geen liedjes te laten maken door Suno (de AI app voor muziek, voor wie het nog niet wist), maar ja, je wordt nieuwsgierig en wilt het toch wel eens proberen- dus ik maakte een test-account. Ik uploadde vervolgens een tekst van een nummer dat ik al had gemaakt en gaf wat ‘prompts’, oftewel een indicatie van wat ik wilde horen, qua stijl. Symfonische rock, klassiek, pop- om te beginnen dan maar. Tot zover niks aan de hand. Ik vond mijn eigen liedje al wel redelijk geslaagd, de uitvoering liet zoals gewoonlijk wat te wensen over, maar goed, demo en zo, dus ik klikte vol goede moed op ‘create’, en wachtte een….Plop, daar was 'ie. De vijftien seconden versie van mijn dagenlange noeste arbeid.
Suno had de titel veranderd, zag ik, en gebruikte de eerste zin van mijn tekst als titel, en dat leek me een geruststellend, voorteken. Wat kon dit nou worden? AI had mijn dichterlijke input al niet helemaal begrepen, dus wat moest de rest dan wel niet worden?
Ik drukte op play en beluisterde de halve minuut of zo die je als niet-betalende bezoeker cadeau krijgt. Ik schrok. Ik schrok heel erg. Want ik moest tot mijn ontzetting constateren dat Suno er iets beters van had gemaakt dan ikzelf. ‘Beters’ is in de muziek een tamelijk rekbaar en zeker relatief begrip, maar toch. Fantastische, en vooral geloofwaardige zang (dat is in mijn ervaring als liedjesschrijver vaak het probleem), een stevige band die klinkt als een klok, kortom, een halve minuut die naar meer smaakt- behalve dan dat je je begint af te vragen waarom je in godsnaam weken bezig bent om te bedenken, te spelen, te schaven, opnieuw te proberen, weg te gooien, toch weer gebruiken, om uiteindelijk iets te maken waar Suno minder tijd voor nodig heeft dan ik voor het zetten van een kopje koffie. En niet alleen dat, er kwamen meteen drie of vier verschillende versies mee. Qua stijl allemaal wat heftiger dan ik voor ogen had, maar een kniesoor die daar op let. Had ik maar een betere prompt moeten geven- oftewel, het lag uiteindelijk nog aan mezelf ook.
Ik heb de opkomst van de mellotron, synthesizer en sampler meegemaakt, en de hele overgang van analoog naar digitaal- technische ontwikkelingen waarvan iedereen dacht dat die ‘echte’ muzikanten overbodig zouden maken. Strijkers? Niet meer nodig. Drummers kunnen ook wel inpakken. Dat is uiteindelijk niet gebeurd, hoewel orkestmusici er nu ook weer niet bepaald veel beter van zijn geworden en de spoeling dunner werd. Maar dit is toch iets wezenlijk anders, denk ik.
‘Ja, maar er is maar 1 Ton Scherpenzeel’ zult u, hopelijk, tegenwerpen. "Die persoon, die muzikant, die componist met al zijn unieke eigenschappen en onvolkomenheden, kan AI nooit vangen in muziek en teksten. Daar is er maar één van. Niemand doet het zoals jij dat kan, met alle imperfectie en menselijkheid van dien." Mooi gesproken, en dat kan wel zo zijn, maar dat is jammergenoeg ook geen garantie dat mensen er ook nog naar willen luisteren. Het is zelfs zo dat we inmiddels AI nodig hebben om te weten of we naar AI luisteren of naar door mensen gecreëerde muziek. En ik maak me sterk dat je die imperfectie ook kunt prompten. Iedereen lijkt op die manier producer, componist en artiest zonder ook maar iets te kunnen. Ja, je moet kunnen schrijven en een beetje zeggen wat je wilt. Hoewel- er zit ook een microfoon-functie op, dus dat schrijven is niet eens een vereiste.
Het is niet vernieuwend, hoor ik iemand roepen, want AI is gebaseerd op iets wat al bestaat. Echte vernieuwing moet toch van de muzikanten en producers zelf komen. Laat ik u uit de droom helpen: 99% van de muzikanten wil of kan helemaal niets vernieuwen, maar verdient zijn brood met iets wat er al was, soms beter, soms slechter. Zie de schier eindeloze rij tribute bands, die al langer de podia en nu ook de televisie overnemen: Battle of the Tribute bands, of zoiets. Als er maar een wedstrijd element in zit, dan is live muziek kennelijk nog interessant. Knap gespeeld en gezongen vaak, maar niks vernieuwends aan- of u moet de opmars van tribute bands vernieuwend vinden. Kan. Ik heb het een paar jaar geleden al gezegd: de huidige muziekscene is als een slang die zijn eigen staart opeet en uiteindelijks niks meer overhoudt. Gelukkig is er inmiddels zoveel muziek de wereld ingeslingerd, dat we helemaal geen 80 miljoen nieuwe liedjes per dag nodig hebben.
En zelfs Bach, toch de meest geniale componist die de wereld ooit heeft voortgebracht, lijkt me uiteindelijk niet eens meer veilig. Dit soort ontwikkelingen zijn nooit meer terug te draaien- de hele maatschappij verdigitaliseert en dit is slechts één verschijningsvorm daarvan. Misschien keert het tij of komt er uiteindelijk nog iets geweldigs uit voort. Of gaat AI zoveel CO2 uitstoten dat er paal en perk aan wordt gesteld. Maar voorlopig vrees ik het ergste voor mijn beroepsgroep. Weet u trouwens wel zeker dat dit stukje niet door AI geschreven is?
Suno wilde er ook nog wel een videoclip bij maken. Ik heb dat aanbod maar afgeslagen. Mijn ego was genoeg gekrenkt, en mijn ambitie om in dit leven ooit nog iets zinvols te maken, verpletterd. Het kwam niet meer goed met me, die dag. Maar na een nachtje slapen herinnerde ik me, dat iets nieuws maken me nog altijd de grootste voldoening geeft, ook als iets of iemand het sneller of beter kan dan ikzelf- dus ik ging weer aan de slag. Maar ik waarschuw u: als u binnenkort nieuwe muziek van me hoort, vertrouw het niet.
Misschien ben ik het zelf wel!
Ton